शब्द समानार्थी व्याख्या
कोचंबणे अक्रि. कुचंबणा होणे; संकोचणे; विरमणे; लाजणे. (व. ना.)
कोचा स्त्री. हळद.
कोचाळे न. १. वर्तुळ; कोंडाळे (बसलेल्या लोकांचे) (क्रि. घालणे, घालून बसणे, उठणे, मोडणे, काढणे.) २. भोवऱ्यासारखे एक खेळणे.
कोचाळे   पहा : कचोळे
कोचिनील पु. एक किडा. हा मूळचा मेक्सिको व पेरू या देशातील असून त्याची उपजीविका मुख्यतः फड्या निवडुंगावर होते. याच्या रूपेरी व काळा अशा दोन जाती आहेत. यापासून किरमिजी रंग करतात.
कोचिनील पु. एक किडा. हा मूळचा मेक्सिको व पेरू या देशातील असून त्याची उपजीविका मुख्यतः फड्या निवडुंगावर होते. याच्या रूपेरी व काळा अशा दोन जाती आहेत. यापासून किरमिजी रंग करतात.
कोचिंदर न. घरातील अगदी लहान जागा; अडचणीची जागा; ज्या जागेत वस्तू अस्ताव्यस्त पडल्यामुळे अडचण झाली आहे अशी जागा. पहा : कुचिंदर
कोचिंदा पु. एक वनस्पती, हिला पाती येतात. त्यांची भाजी (पोटातील) जंतुनाशक आहे.
कोची स्त्री. १. अणकुची; टोक. पहा : कोच, २. काचोळी; चोळी. (नंद भाषा) (कर.)
कोचोक पु. केर; उकिरडा. (गो.)
कोच्या पु. ठोसा; गुद्दा; हुर्री. (वा.) कोच्या होणे - फजिती होणे.
कोजळणे अक्रि. १. काजळीने आच्छादले जाणे; काळ्या किटाने भरणे. (नारळ, फळ इ.) २. काजळी धरणे (दिव्याच्या वातीने).
कोजळी स्त्री. १. जळत्या वातीचा शेष; कोळी; काजळी. २. जळणाऱ्या पदार्थाची ठिणगी. ३. राख (गवत, काटक्या इत्यादींची). ४. धुरामुळे होणारे जाळे, जळमट (छपरावर वगैरे). ५. (ल.) चिंता; हृदयरोग. [सं. कज्जल]
कोजागर पु. स्त्री. आश्विनी पोर्णिमा. [सं.]
कोजागरी पु. स्त्री. आश्विनी पोर्णिमा. [सं.]
कोट पु. १. किल्ला; गढी : ‘किल्ले गड कोट । दवलत खानाच्या हवाला ।’ - ऐपो १३. २. गावाचा अगर किल्ल्याचा तट. ३. सैन्याचा व्यूह : ‘कोट बांधून पिंजरा केला ।’ - ऐपो १३. ४. (पत्ते) हुकूम बोललेल्या भिडूने स्वतःच ओळीने सात (हात) करणे. (क्रि. देणे, करणे.), ५. सदऱ्याच्या वरून घालण्यासाठी थोड्या जाड कापडाचा शिवलेला (पोशाखाचा) एक प्रकार. ६. आच्छादन (पीकपाणी). [इं.], पहा : कोटी
कोटकल्याण न. १. भरपूर, पूर्ण कल्याण; पराकाष्ठेचा लाभ : ‘असें केल्यास माझें कोटकल्याण करण्याविषयीं जी तिची इच्छा आहे ती कमी होईल.’ - पाव्ह ८८. २. पराकाष्ठेची तृप्तता; समृद्धी.
कोटगा वि. कोडगा; निर्लज्ज, निर्ढावलेला : ‘सबळा प्रति जो कोटगा ।’ - ग्रंथराज ३·१०७. [क. कोट्टि = निर्लज्ज]
कोटिगा वि. कोडगा; निर्लज्ज, निर्ढावलेला : ‘सबळा प्रति जो कोटगा ।’ - ग्रंथराज ३·१०७. [क. कोट्टि = निर्लज्ज]
कोटगा पु. १. दोरीने फिरवायचा भोवरा. २. वाघे लोकांचा कोटंबा.
कोटागिरी स्त्री. वेढा : ‘असता खेड्या महार (तर) फोडता दळव्याची कोटगिरी.’ - ऐपो ६९.
कोट घुंघट   (पुरा.) मुख्य दुर्गद्वाराच्या भिंतीत ठेवले जात असलेले सहायक दुर्गद्वार.
कोटचक्र न. किल्ला हाती येईल की नाही हे पाहण्याचे कागदावर काढलेले यंत्र : ‘कोटचक्र घालून पहावे.’ - ऐलेसं १५२६.
कोटर क्र. १ (वन.) वनस्पतीतील किंवा तिच्या लहानमोठ्या अवयवांतील पोकळी; झाडाची ढोली : ‘लोटेतो तरुकोंटरी लपुनियां कोठें तरीही रहा ।’ - मराठी ६ वे पुस्तक पृ. १२४ (१८९६). २. विवर; बीळ :
कोटर   ‘कूपामाझारि उदका जवळी कोटर असे.’ - पंचो ११९·५.