शब्द समानार्थी व्याख्या
कोरडवट स्त्री. १. जिराईत, कोरडवाहू जमीन; सुकी जागा. २. जमीन; भूमी (नदी, समुद्र, सरोवर यांच्या विरोधी शब्द). (व.)
कोरडवाव वि. विहीर किंवा पाटबंधाऱ्याच्या पाण्याविरहित फक्त पावसाच्या पाण्यावर पिकणारी जमीन; जिराईत; कोरडवट.
कोरडवावू वि. विहीर किंवा पाटबंधाऱ्याच्या पाण्याविरहित फक्त पावसाच्या पाण्यावर पिकणारी जमीन; जिराईत; कोरडवट.
कोरडवाही वि. विहीर किंवा पाटबंधाऱ्याच्या पाण्याविरहित फक्त पावसाच्या पाण्यावर पिकणारी जमीन; जिराईत; कोरडवट.
कोरडवाहू वि. विहीर किंवा पाटबंधाऱ्याच्या पाण्याविरहित फक्त पावसाच्या पाण्यावर पिकणारी जमीन; जिराईत; कोरडवट.
कोरडवाहतूक स्त्री. शुष्कता; कफल्लकपणा.
कोरडा वि. १. अनार्द्र; शुष्क; जलरहित; आर्द्रताविरहित; पाण्याचा थोडासुद्धा अंश नसलेला : ‘ते रडे भरतही तसा रडे जोंवरी नयन होति कोरडे ।’ - वामन भरतभाव १६. २. नुसते; बरोबर कोरड्यास नसलेले; दूध, दही वगैरे पातळ पदार्थांचे कालवण नसलेले (अन्न). ३. नक्त (जेवणाशिवाय मजुरी); उक्ते. ४. (ल) औपचारिक, शुष्क, पोकळ, वरकांती, निष्फळ, बिनहशिलाचा, बिनफायद्याचा, निरर्थक. ५. व्यर्थ; फुकट : ‘हिंडणवारा कोरडा । तैसा जया ॥’ - ज्ञा १३·६९०. ६. (ल.) वांझ. ७. व्याकूळ. [क.] (वा.) कोरड्या अंगी तिडका - १. प्रसूतिवेदनांचे ढोंग. २. ढोंग; भोंदूपणा.
कोरडे वि. १. अनार्द्र; शुष्क; जलरहित; आर्द्रताविरहित; पाण्याचा थोडासुद्धा अंश नसलेला : ‘ते रडे भरतही तसा रडे जोंवरी नयन होति कोरडे ।’ - वामन भरतभाव १६. २. नुसते; बरोबर कोरड्यास नसलेले; दूध, दही वगैरे पातळ पदार्थांचे कालवण नसलेले (अन्न). ३. नक्त (जेवणाशिवाय मजुरी); उक्ते. ४. (ल) औपचारिक, शुष्क, पोकळ, वरकांती, निष्फळ, बिनहशिलाचा, बिनफायद्याचा, निरर्थक. ५. व्यर्थ; फुकट : ‘हिंडणवारा कोरडा । तैसा जया ॥’ - ज्ञा १३·६९०. ६. (ल.) वांझ. ७. व्याकूळ. [क.] (वा.) कोरड्या अंगी तिडका - १. प्रसूतिवेदनांचे ढोंग. २. ढोंग; भोंदूपणा.
कोरडी वि. १. अनार्द्र; शुष्क; जलरहित; आर्द्रताविरहित; पाण्याचा थोडासुद्धा अंश नसलेला : ‘ते रडे भरतही तसा रडे जोंवरी नयन होति कोरडे ।’ - वामन भरतभाव १६. २. नुसते; बरोबर कोरड्यास नसलेले; दूध, दही वगैरे पातळ पदार्थांचे कालवण नसलेले (अन्न). ३. नक्त (जेवणाशिवाय मजुरी); उक्ते. ४. (ल) औपचारिक, शुष्क, पोकळ, वरकांती, निष्फळ, बिनहशिलाचा, बिनफायद्याचा, निरर्थक. ५. व्यर्थ; फुकट : ‘हिंडणवारा कोरडा । तैसा जया ॥’ - ज्ञा १३·६९०. ६. (ल.) वांझ. ७. व्याकूळ. [क.] (वा.) कोरड्या अंगी तिडका - १. प्रसूतिवेदनांचे ढोंग. २. ढोंग; भोंदूपणा.
कोरडा पु. १. कातडी चाबूक; आसूड. २. तडाखा, फटकारा. (वा.) कोरडा ओढणे - चाबूक लगावणे, मारणे. २. (ल.) कडक टीका करणे. [फा. कोर]
कोरडा अधिकार   १. नुसता पोकळ, नावाचा अधिकार. (क.) २. बिनपगारी अम्मल, हुद्दा; विनावेतन काम.
कोरडा खडक   अतिशय कठीण, टणक खडक. पहा : खडक. २. (ल.) अडाणी. ३. पहा : कोरडा पाषाण
कोरडाटाक वि. १. मुळीच पाणी नसलेला; कोरडा ठणठणीत : ‘गंगेच्या कोरड्याठाक पात्रात ...’ - पुत्र १३. २. (ल.) निर्विकार; घुम्या : ‘त्यांचा चेहरा तर कोरडाठाक होता.’ - देव ९०.
कोरडाठाक वि. १. मुळीच पाणी नसलेला; कोरडा ठणठणीत : ‘गंगेच्या कोरड्याठाक पात्रात ...’ - पुत्र १३. २. (ल.) निर्विकार; घुम्या : ‘त्यांचा चेहरा तर कोरडाठाक होता.’ - देव ९०.
कोरडा चंदा   आतबट्ट्याचा किंवा बिननफ्याचा उद्योग.
कोरडा पाषाण   १. कठीण, ठणठणीत दगड. २. (ल.) उपदेशाप्रमाणे आचरण न करणारा माणूस.
कोरडा प्रदेश   जेथे मद्य निर्मितीस वा पिण्यास बंदी आहे असा प्रदेश.
कोरडा ब्रह्मज्ञानी पु. भोंदू; ढोंगी; स्वतः ब्रह्मज्ञानाचा अनुभव नसलेला पण लोकांना त्याचा उपदेश करणारा मनुष्य.
कोरडिके न. १. अडसर, अडचण (गज, दाराचे कुत्रे, कुसे, तसेच कुळव, पाभर यांचे एले किंवा कोयंडा याचे कुसू). २. अर्धगोल किंवा अंतर्गोल लाकडी मणी, पुली. (यातून दोर ओढून घेऊन शेतकीची अवजारे बांधतात.) दोर तुटू नये म्हणून ही बांधतात. ३. सूत काढण्याच्या रहाटाला बसविलेले (कण्याच्या शेवटी) एक लाकडी चाक. या चाकाला एक बोट जाईल असे भोक असून त्यात बोट घालून ते फिरविले असता रहाट फिरतो. ४. सनगर लोकांचे बिनचाकाचे सूत उलवण्याचे साधन; कोरीटक. (को.)
कोरडीक न. १. अडसर, अडचण (गज, दाराचे कुत्रे, कुसे, तसेच कुळव, पाभर यांचे एले किंवा कोयंडा याचे कुसू). २. अर्धगोल किंवा अंतर्गोल लाकडी मणी, पुली. (यातून दोर ओढून घेऊन शेतकीची अवजारे बांधतात.) दोर तुटू नये म्हणून ही बांधतात. ३. सूत काढण्याच्या रहाटाला बसविलेले (कण्याच्या शेवटी) एक लाकडी चाक. या चाकाला एक बोट जाईल असे भोक असून त्यात बोट घालून ते फिरविले असता रहाट फिरतो. ४. सनगर लोकांचे बिनचाकाचे सूत उलवण्याचे साधन; कोरीटक. (को.)
कोरडुके न. १. अडसर, अडचण (गज, दाराचे कुत्रे, कुसे, तसेच कुळव, पाभर यांचे एले किंवा कोयंडा याचे कुसू). २. अर्धगोल किंवा अंतर्गोल लाकडी मणी, पुली. (यातून दोर ओढून घेऊन शेतकीची अवजारे बांधतात.) दोर तुटू नये म्हणून ही बांधतात. ३. सूत काढण्याच्या रहाटाला बसविलेले (कण्याच्या शेवटी) एक लाकडी चाक. या चाकाला एक बोट जाईल असे भोक असून त्यात बोट घालून ते फिरविले असता रहाट फिरतो. ४. सनगर लोकांचे बिनचाकाचे सूत उलवण्याचे साधन; कोरीटक. (को.)
कोरडूक न. १. अडसर, अडचण (गज, दाराचे कुत्रे, कुसे, तसेच कुळव, पाभर यांचे एले किंवा कोयंडा याचे कुसू). २. अर्धगोल किंवा अंतर्गोल लाकडी मणी, पुली. (यातून दोर ओढून घेऊन शेतकीची अवजारे बांधतात.) दोर तुटू नये म्हणून ही बांधतात. ३. सूत काढण्याच्या रहाटाला बसविलेले (कण्याच्या शेवटी) एक लाकडी चाक. या चाकाला एक बोट जाईल असे भोक असून त्यात बोट घालून ते फिरविले असता रहाट फिरतो. ४. सनगर लोकांचे बिनचाकाचे सूत उलवण्याचे साधन; कोरीटक. (को.)
कोरुडके न. १. अडसर, अडचण (गज, दाराचे कुत्रे, कुसे, तसेच कुळव, पाभर यांचे एले किंवा कोयंडा याचे कुसू). २. अर्धगोल किंवा अंतर्गोल लाकडी मणी, पुली. (यातून दोर ओढून घेऊन शेतकीची अवजारे बांधतात.) दोर तुटू नये म्हणून ही बांधतात. ३. सूत काढण्याच्या रहाटाला बसविलेले (कण्याच्या शेवटी) एक लाकडी चाक. या चाकाला एक बोट जाईल असे भोक असून त्यात बोट घालून ते फिरविले असता रहाट फिरतो. ४. सनगर लोकांचे बिनचाकाचे सूत उलवण्याचे साधन; कोरीटक. (को.)
कोरुडगे न. १. अडसर, अडचण (गज, दाराचे कुत्रे, कुसे, तसेच कुळव, पाभर यांचे एले किंवा कोयंडा याचे कुसू). २. अर्धगोल किंवा अंतर्गोल लाकडी मणी, पुली. (यातून दोर ओढून घेऊन शेतकीची अवजारे बांधतात.) दोर तुटू नये म्हणून ही बांधतात. ३. सूत काढण्याच्या रहाटाला बसविलेले (कण्याच्या शेवटी) एक लाकडी चाक. या चाकाला एक बोट जाईल असे भोक असून त्यात बोट घालून ते फिरविले असता रहाट फिरतो. ४. सनगर लोकांचे बिनचाकाचे सूत उलवण्याचे साधन; कोरीटक. (को.)
कोडके न. १. अडसर, अडचण (गज, दाराचे कुत्रे, कुसे, तसेच कुळव, पाभर यांचे एले किंवा कोयंडा याचे कुसू). २. अर्धगोल किंवा अंतर्गोल लाकडी मणी, पुली. (यातून दोर ओढून घेऊन शेतकीची अवजारे बांधतात.) दोर तुटू नये म्हणून ही बांधतात. ३. सूत काढण्याच्या रहाटाला बसविलेले (कण्याच्या शेवटी) एक लाकडी चाक. या चाकाला एक बोट जाईल असे भोक असून त्यात बोट घालून ते फिरविले असता रहाट फिरतो. ४. सनगर लोकांचे बिनचाकाचे सूत उलवण्याचे साधन; कोरीटक. (को.)