शब्द समानार्थी व्याख्या
कोल्ल स्त्री. विटी. (गो.)
कोल्लबार पु. विटीदांडू. (गो.)
कोल्लमशक पु. हा शक ख्रिस्ती शकाच्या आठशे चोविसाव्या वर्षी सुरू झाला. हा मलबारात चालू आहे.
कोल्लाळ पु. आरडाओरड; कोल्हाळ : ‘कोल्लाळ करिती माया बहिणी ।’ - नागा १८०७.
कोल्ली वि. १. रागीट (गो.). २. नादी; लहरी. [सं. क्रोधिन्]
कोल्हरी स्त्री. सोंग; मिष; बतावणी. पहा : ओडंबरी, कोल्हारी
कोल्हा पु. सुरवंट. (व.)
कोल्हा पु. न. १. कुत्र्याच्या वर्गातील प्राणी. हा भुऱ्या वर्णाचा व मऊ केसांचा असून रात्रीचा हिंडतो : ‘कीं कोल्हेया चांदणीं । आवडी उपजें ॥’ - ज्ञा ४·२३. २. (ल.) लबाड, धूर्त, चोरटा माणूस. (वा.) कोल्हा, कोल्हे कोल्हीचे लग्न - ऊन असताना पडणारा पाऊस. कोल्ह्याचे तोंड बघणे, नागवे कोल्हे भेटणे - शुभशकुन घडणे; मोठा अकल्पित लाभ होणे. कोल्ह्याचे शिंग - अशक्य गोष्ट; (गो.) (ल.) १. अशक्य गोष्ट साध्य होणे; २. वशीकरण कला अवगत असणे.
कोल्हे पु. न. १. कुत्र्याच्या वर्गातील प्राणी. हा भुऱ्या वर्णाचा व मऊ केसांचा असून रात्रीचा हिंडतो : ‘कीं कोल्हेया चांदणीं । आवडी उपजें ॥’ - ज्ञा ४·२३. २. (ल.) लबाड, धूर्त, चोरटा माणूस. (वा.) कोल्हा, कोल्हे कोल्हीचे लग्न - ऊन असताना पडणारा पाऊस. कोल्ह्याचे तोंड बघणे, नागवे कोल्हे भेटणे - शुभशकुन घडणे; मोठा अकल्पित लाभ होणे. कोल्ह्याचे शिंग - अशक्य गोष्ट; (गो.) (ल.) १. अशक्य गोष्ट साध्य होणे; २. वशीकरण कला अवगत असणे.
कोल्हाट न. कोल्हाट्यांचा खेळ; डोके खाली करून एक चक्कर मारून पुन्हा पायावर उभे राहण्याची उडी. पहा : कोलांटी
कोल्हांट न. कोल्हाट्यांचा खेळ; डोके खाली करून एक चक्कर मारून पुन्हा पायावर उभे राहण्याची उडी. पहा : कोलांटी
कोल्हाट अड न. कोल्हाट्यांचा खेळ; डोके खाली करून एक चक्कर मारून पुन्हा पायावर उभे राहण्याची उडी. पहा : कोलांटी
कोल्हांट अड न. कोल्हाट्यांचा खेळ; डोके खाली करून एक चक्कर मारून पुन्हा पायावर उभे राहण्याची उडी. पहा : कोलांटी
कोल्हाटी पु. स्त्री. दोरीवर कसरत करणारी एक भटकी जमात; भोरपी, नाडेभोरपी, डोंबारी : ‘जीवनोपावो कां जैसा । कोल्हाटियांचा ॥’ - ज्ञा १८·६०६ : ‘आली कोल्हाटीन खेळाया । सगुण गुण माया ।’ - भज ३५. २. कोल्हाट; कोलांटी; कसरतीचा खेळ; नाच. [क. कोलु = काठी + अटिग = खेळ्या]
कोल्हाटीण पु. स्त्री. दोरीवर कसरत करणारी एक भटकी जमात; भोरपी, नाडेभोरपी, डोंबारी : ‘जीवनोपावो कां जैसा । कोल्हाटियांचा ॥’ - ज्ञा १८·६०६ : ‘आली कोल्हाटीन खेळाया । सगुण गुण माया ।’ - भज ३५. २. कोल्हाट; कोलांटी; कसरतीचा खेळ; नाच. [क. कोलु = काठी + अटिग = खेळ्या]
कोल्हाटिन पु. स्त्री. दोरीवर कसरत करणारी एक भटकी जमात; भोरपी, नाडेभोरपी, डोंबारी : ‘जीवनोपावो कां जैसा । कोल्हाटियांचा ॥’ - ज्ञा १८·६०६ : ‘आली कोल्हाटीन खेळाया । सगुण गुण माया ।’ - भज ३५. २. कोल्हाट; कोलांटी; कसरतीचा खेळ; नाच. [क. कोलु = काठी + अटिग = खेळ्या]
कोल्हार पु. कुंभार.
कोल्हार न. कुल्हार; मायघर; गुहा; कपाट : ‘ब्रह्मविद्येचें कोल्हार :’ - भाए ६६२. [क. कोल्हार = खिंड, बिकट मार्ग]
कोल्हारा पु. रानभाजीचे एक झाड. पहा : कोरळ [क. कोळर]
कोल्हारी वि. कुंभारी (मातीची चित्रे); कृत्रिम; बनावट : ‘अथवा कोल्हेरीचे असिवार ।’ - ज्ञा ९·१७३. [सं. कुलाल]
कोल्हेरी वि. कुंभारी (मातीची चित्रे); कृत्रिम; बनावट : ‘अथवा कोल्हेरीचे असिवार ।’ - ज्ञा ९·१७३. [सं. कुलाल]
कोल्हारी वै ताळ न. शेतातील बुजगावणे; भुताचे चित्र : ‘आतां कोल्हारिचे वेताळ । तैसे निर्जीव हे आहाती ॥’ - ज्ञा ११·४६६.
कोल्हारी वै ताळ न. शेतातील बुजगावणे; भुताचे चित्र : ‘आतां कोल्हारिचे वेताळ । तैसे निर्जीव हे आहाती ॥’ - ज्ञा ११·४६६.
कोल्हाळ पु. गलका. पहा : कोलाहल : ‘आणि भयासुर रणकोल्हाळ । सुभटांचे ॥’ - ज्ञा १·१२२.
कोल्ही स्त्री. कोल्ह्याची मादी.