शब्द समानार्थी व्याख्या
कोळसुना न. पु. कोल्ह्याकुत्र्यासारखे एक जंगली जनावर. आपला शत्रू जवळ आल्यास त्याच्या तोंडावर आपले मूत शिंपडून त्याला हा आंधळे करतो व मग खातो असे म्हणतात. (मावळ)
कोळसून न. पु. कोल्ह्याकुत्र्यासारखे एक जंगली जनावर. आपला शत्रू जवळ आल्यास त्याच्या तोंडावर आपले मूत शिंपडून त्याला हा आंधळे करतो व मग खातो असे म्हणतात. (मावळ)
कोळसिंदा न. पु. कोल्ह्याकुत्र्यासारखे एक जंगली जनावर. आपला शत्रू जवळ आल्यास त्याच्या तोंडावर आपले मूत शिंपडून त्याला हा आंधळे करतो व मग खातो असे म्हणतात. (मावळ)
कोळसुंदा न. पु. कोल्ह्याकुत्र्यासारखे एक जंगली जनावर. आपला शत्रू जवळ आल्यास त्याच्या तोंडावर आपले मूत शिंपडून त्याला हा आंधळे करतो व मग खातो असे म्हणतात. (मावळ)
कोळिष्णा न. पु. कोल्ह्याकुत्र्यासारखे एक जंगली जनावर. आपला शत्रू जवळ आल्यास त्याच्या तोंडावर आपले मूत शिंपडून त्याला हा आंधळे करतो व मग खातो असे म्हणतात. (मावळ)
कोळिस्ता न. पु. कोल्ह्याकुत्र्यासारखे एक जंगली जनावर. आपला शत्रू जवळ आल्यास त्याच्या तोंडावर आपले मूत शिंपडून त्याला हा आंधळे करतो व मग खातो असे म्हणतात. (मावळ)
कोळिसे न. पु. कोल्ह्याकुत्र्यासारखे एक जंगली जनावर. आपला शत्रू जवळ आल्यास त्याच्या तोंडावर आपले मूत शिंपडून त्याला हा आंधळे करतो व मग खातो असे म्हणतात. (मावळ)
कोळसंडणे अक्रि. धुमसणे; बाहेरून जळून अगदी काळे होणे (परंतु आतून न जळणे).
कोळसा पु. १. कोतवाल पक्षी. २. अतिप्राचीन काळी, पृथ्वीवरील नैसर्गिक उत्पातामुळे झाडेझुडे भूगर्भात कुजून तयार झालेला काळ्याभुऱ्या रंगाचा कार्बनयुक्त पदार्थ. भूगर्भात खडकांच्या रूपात याचे थर आढळतात. याला दगडी कोळसा किंवा खाणीतील कोळसा असे म्हणतात. भट्टी लावून लाकडापासूनही कोळसा तयार करतात. जळणासाठी व ऊर्जानिर्मितीसाठी कोळशाचा उपयोग होतो. ३. विझलेला निखारा : ‘तरि वरि तसाच आंतहि उगाळितां कोळसा प्रयास करा ।’ - संशयरत्नमाला २० (नवनीत ३५०). [क. कोळ्ळी]
कोळसां न. ज्याचा फाळ झिजला आहे असा नांगर. (कु.) पहा : कोळसे
कोळसुंदा पु. कोरांटीतील एक जात. शेताच्या कडेला किंवा ओहोळाच्या काठी येणारे झुडूप. याची उंची दोनअडीच फूट असते. याच्या कोवळ्या पानांची भाजी करतात. पाने लांबट असून त्यांना खाली एक काटा असतो. याच्या बियांना तालीमखाना म्हणतात.
कोळसा पु. कोरांटीतील एक जात. शेताच्या कडेला किंवा ओहोळाच्या काठी येणारे झुडूप. याची उंची दोनअडीच फूट असते. याच्या कोवळ्या पानांची भाजी करतात. पाने लांबट असून त्यांना खाली एक काटा असतो. याच्या बियांना तालीमखाना म्हणतात.
कोळिसा पु. कोरांटीतील एक जात. शेताच्या कडेला किंवा ओहोळाच्या काठी येणारे झुडूप. याची उंची दोनअडीच फूट असते. याच्या कोवळ्या पानांची भाजी करतात. पाने लांबट असून त्यांना खाली एक काटा असतो. याच्या बियांना तालीमखाना म्हणतात.
कोळसुंदा पु. बंदुकीची माशी, मोहरी. हिच्याकडे बघून गोळीचा नेम धरतात.
कोळसे न. नांगराचा फाळ बनविण्याचा लाकडी ठोकळा. (कु.)
कोळसेमुडे न. कोळसे वाहण्याकरता केलेला भात्येणाचा मुडा.
कोळसॉ पु. चोवीस शेरांचे माप. (गो.)
कोळसो पु. चोवीस शेरांचे माप. (गो.)
कोळंगा पु. जळजळीत निखारा. [क. कोळ्ळि]
कोळंगी स्त्री. ठिणगी; गूल; काजळी.
कोळंजणे अक्रि. जळून राख होणे (विस्तवातून काढलेले कोलीत, निखारा); उन्हाने करपून काळे होणे, पडणे. पहा : कोळपणे
कोळं जन न. (वन.) भारतात सर्वत्र आढळणारी वनस्पती. कोष्ठ कोलंजन; आंबेहळदीसारखे झाड. पानांचा वास मधुर, मुळ्यांचा रंग पांढरा, चव तिखट, गड्डे व फळ औषधी. हे वेखंडाच्या ऐवजी वापरतात, तसेच सर्दीत मिऱ्याबरोबर देतात. दातदुखी थांबविण्यासाठी चूर्ण दातावर चोळतात. ही वनस्पती मज्जातंतूसाठी पौष्टिक व कामोद्दीपक आहे. [सं. कुलिंजन]
कोळां जन न. (वन.) भारतात सर्वत्र आढळणारी वनस्पती. कोष्ठ कोलंजन; आंबेहळदीसारखे झाड. पानांचा वास मधुर, मुळ्यांचा रंग पांढरा, चव तिखट, गड्डे व फळ औषधी. हे वेखंडाच्या ऐवजी वापरतात, तसेच सर्दीत मिऱ्याबरोबर देतात. दातदुखी थांबविण्यासाठी चूर्ण दातावर चोळतात. ही वनस्पती मज्जातंतूसाठी पौष्टिक व कामोद्दीपक आहे. [सं. कुलिंजन]
कोलिं जन न. (वन.) भारतात सर्वत्र आढळणारी वनस्पती. कोष्ठ कोलंजन; आंबेहळदीसारखे झाड. पानांचा वास मधुर, मुळ्यांचा रंग पांढरा, चव तिखट, गड्डे व फळ औषधी. हे वेखंडाच्या ऐवजी वापरतात, तसेच सर्दीत मिऱ्याबरोबर देतात. दातदुखी थांबविण्यासाठी चूर्ण दातावर चोळतात. ही वनस्पती मज्जातंतूसाठी पौष्टिक व कामोद्दीपक आहे. [सं. कुलिंजन]
कोळिं जन न. (वन.) भारतात सर्वत्र आढळणारी वनस्पती. कोष्ठ कोलंजन; आंबेहळदीसारखे झाड. पानांचा वास मधुर, मुळ्यांचा रंग पांढरा, चव तिखट, गड्डे व फळ औषधी. हे वेखंडाच्या ऐवजी वापरतात, तसेच सर्दीत मिऱ्याबरोबर देतात. दातदुखी थांबविण्यासाठी चूर्ण दातावर चोळतात. ही वनस्पती मज्जातंतूसाठी पौष्टिक व कामोद्दीपक आहे. [सं. कुलिंजन]