शब्द समानार्थी व्याख्या
कोंगाडी पु. (ल.) मूर्ख माणूस.
कोंगाडी वि. रोंग्या; रोगी; कुबडा. [क. कोग]
कोंगाटी वि. अव्यवस्थित राहणारा : ‘माणसानं कोंगाट्यासारखं राहावं असं आहे की काय?’ - लव्हाळी २६१.
कोंगाडी वि. सोंगाड्या; ढोंगी; बहुरूपी; कोंग सोंग करणारा : ‘कोंडाण्यास कोंगाड्याचे सोंग घेऊन...’ - सूर्य ५६. [क.]
कोंगी वि. सोंगाड्या; ढोंगी; बहुरूपी; कोंग सोंग करणारा : ‘कोंडाण्यास कोंगाड्याचे सोंग घेऊन...’ - सूर्य ५६. [क.]
कोंगीग्या वि. सोंगाड्या; ढोंगी; बहुरूपी; कोंग सोंग करणारा : ‘कोंडाण्यास कोंगाड्याचे सोंग घेऊन...’ - सूर्य ५६. [क.]
कोंगाळा वि. लांब, वाकडे आकडे ज्या झाडास येतात असे (चिंचेचे झाड).
कोंगाळे न. लांबट, वाकडी चिंच (फळ व झाड); कोंगाळी चिंच; चिंचेचा आकडा. (को.) [क. कोंग = वाकडे]
कोंगे न. मधाचे लांबट पोळे. [क. कोंगे = आकडी]
कोंच कोंच   थोडे, थोडे. (व.) [सं. कुच् = थोडा होणे, करणे]
कोंजट   पहा : कोंझट, कोंझा
कोंजळी स्त्री. ओंजळ; पसा (दोन हातांचा).
कोंजा   १. खोल डोळ्याचा (माणूस.) २. खोल गेलेला व बारीक (डोळा). ३. (ल.) तुसडा; तिरसट. ४. संकुचित. [सं. कुचित]
कोंझा   १. खोल डोळ्याचा (माणूस.) २. खोल गेलेला व बारीक (डोळा). ३. (ल.) तुसडा; तिरसट. ४. संकुचित. [सं. कुचित]
कोंझट   १. खोल डोळ्याचा (माणूस.) २. खोल गेलेला व बारीक (डोळा). ३. (ल.) तुसडा; तिरसट. ४. संकुचित. [सं. कुचित]
कोंटा पु. कोपरा. (हैद्रा.)
कोट्टा पु. बी; कोय; बाठा. (तंजा.) [क. कोट्टे]
कोंड पु. १. गोल कुंपण; वई; गावकूस : ‘इंद्रियग्रामींचें कोंड ।’ - ज्ञा २·२४२. (को.) २. शपथ घेणाऱ्याच्या भोवती काढलेले वर्तुळ. ३. गोटीकरिता केलेले वर्तुळ; गल. ४. वर्तुळाकार वस्ती; खेड्यातील एक स्वतंत्र वस्ती (ही एकाच जातीची असते); आळी; वाडी. ५. एकाच्या वहिवाटीतील जमीन, शेत. ६. नदीतील डोह (राजा. कु.) डबके; फोंड; कुंड. (गो.) ७. कोंडमारा; गुदमरा : ‘बहू पाहतां अंतरी कोंड होतो ।’ - राम करुणाष्टके ७. ८. एक खेळ. वर्तुळातील खेळ्यांना बाहेरचे गडी बाहेर काढू पाहतात (वाघ - मेंढीप्रमाणे.) (ठा.)
कोंड स्त्री. १. कोंडी; बंद केलेली जागा किंवा घर; तुरुंग. [सं. कुंड] (वा.) कोंड पडणे - संकट येणे. कोंड होणे - कोंडमारा होणे; कोंडले जाणे. २. नदीतील डोह, डबके. [क.]
कोंडका पु. लाकडाचा ओंडका, गाठ. पहा : कोंडके
कोंडकी स्त्री. १. बगीच्यात पाणी साठवण्याकरिता केलेला लहानसा खड्डा, हौद. २. मिठागर. ३. भाताचे खाचर (बांध घालून तयार केलेले.). पहा : कोंडके
कोंडके न. १. डोंगरातील आडवळणाची जागा; गुहा; दरी : ‘पर्वताच्या कोडक्यांत गाव असल्यामुळें...’ - खेया ३७. (को.) २. बांध घातलेला वाफा (पाणी राखून ठेवण्यासाठी). ३. पहा : कोंडकी. ४. दाराची खिटी; कुत्रे. पहा : कोरडिके. ५. (ओतकाम) भांडे चरकावर धरण्यासाठी लावण्याचा लाकडी ठोकळा.
कोंडडाव पु. (गोट्या) कोंडीचा डाव. यात निरनिराळी घरे व रेघा आखून खेळ खेळतात.
कोंडण स्त्री. कोंडण्याची जागा; गोठा; कोंडवाडा : ‘ऐशा विचाराचे घालून कोंडणीं । काय चक्रपाणी निजलेती ।’ - तुगा १·१५४२.
कोंडणी स्त्री. कोंडलेली अवस्था; गुंतून, अडकवून पडलेली, बंदिस्त स्थिती; गुंतून, बांधून पडणे (शब्दशः व लक्षणेने).